İkinci el laptop alırken kontrol listesi
İkinci el bir laptopu almadan önce adım adım test edin.
Kamera ve mikrofon bu laptopta kalır. Kaydetmeyiz ve yüklemeyiz.
Kontrolü başlat düğmesine basın. İstediğiniz adımı atlayabilir, sonra geri dönebilirsiniz.
On dört kısa adım, ikinci el bir laptopu ödeme yapmadan önce sınar. Adımları laptopun kendisinde yapın. Yaklaşık 20-30 dakika sürer ve istediğiniz adımı atlayabilirsiniz.
Neleri kontrol edersiniz:
- Ekran: Ölü pikseller, Işık sızması ve Lekeler ve eşit parlaklık
- Tuşlar ve touchpad: Klavye ve Touchpad
- Ses ve kamera: Hoparlörler, Mikrofon ve Webcam
- Portlar ve Wi-Fi: Portlar ve şarj aleti ve Wi-Fi ve internet
- Laptopun ayarlarında: Pil sağlığı, Depolama sağlığı ve Kilitler ve hesaplar
- Raporunuz: Raporunuz için bilgiler
Yanınızda olsun veya isteyin:
- Bu sayfayı almak istediğiniz laptopta açın.
- Laptopun şarj aleti ve takacağınız bir priz.
- Bağlanacağınız bir Wi-Fi ağı. Telefonunuzun hotspot'u da olur.
- Portları denemek için bir USB bellek veya telefon kablosu.
- Kulaklık girişini denemek isterseniz bir kulaklık.
- Raporun fotoğrafını çekmek için telefonunuz. İndirilen dosya bu laptopta kalır.
Başlamadan önce laptopu yeniden başlatın ve açılış parolası olmadığından emin olun. 13. adım nasıl yapılacağını anlatır. Sonradan yeniden başlatırsanız bu sayfa kapanır ve cevaplarınız kaybolur.
Hızlı başlangıç
- Bu sayfayı laptopta açın, sonra Kontrolü başlat düğmesine basın.
- Her adımı yapın, sonra gördüğünüzü veya duyduğunuzu seçin.
- Raporu kendiniz ve satıcı için yazdırın veya indirin.
Sonuçlarınızı nasıl okursunuz
Raporunuz dört ifadeden biriyle başlar.
| Gördüğünüz | Anlamı |
|---|---|
| Sorun bulundu | Bir şey çalışmıyor: ölü bir tuş veya port, ölü piksel, Wi-Fi yok, bozulan bir disk veya bir kilit. Onarımı karşılayacak daha düşük bir fiyat isteyin veya almayın. |
| Dikkat gerekiyor | İkinci kez bakmaya değer bir şey: yıpranmış pil, yavaş internet hattı, ekranın kenarlarında ışık, boğuk bir mikrofon. Normal yıpranma olabilir ya da daha düşük fiyata değer. |
| Tam test edilmedi | Bir adımı atladınız veya bir şeyi kontrol edemediniz. Atladığınız adım hiçbir şey bulamaz. |
| Başarılı | Yaptığınız adımlarda sorun bulmadınız. Bu iyi bir işaret, laptopun kusursuz olduğunun kanıtı değil. |
Her adım rapora bir satır ekler: ne gördüğünüz, duyduğunuz veya okuduğunuz. Rapor ayrıca yazdıysanız laptopun bilgilerini, bu kontrolün neyi söyleyemeyeceğini ve sonra ne yapacağınızı listeler. Yazdır veya PDF kaydet ya da Metin olarak indir düğmesine basın. Kâğıtta sizin ve satıcının imzalayacağı satırlar vardır.
| Adım | Sorun neye benzer |
|---|---|
| Ölü pikseller | Her renkte karanlık, parlak veya tek renk kalan bir nokta. |
| Lekeler ve eşit parlaklık | Gri veya beyazda bölgeler, parlak lekeler veya klavyenin deseni. |
| Klavye | Hiç yanmayan veya yalnızca sert basınca yanan bir tuş. |
| Touchpad | İmleç zıplıyor veya duruyor ya da tıklamalar kaçıyor. |
| Hoparlörler | Bir taraftan ses gelmiyor veya ses yanlış taraftan geliyor. |
| Portlar ve şarj aleti | USB belleği bulmayan bir port veya fişi oynatınca şarjı duran bir şarj aleti. |
| Pil sağlığı | %80’in altı veya “Servis önerilir”. |
| Kilitler ve hesaplar | Satıcının hesabı, bir şirketin yönetimi veya bir açılış parolası hâlâ üzerinde. |
Pil sağlığı: nereye bakmalı
| Laptop | Nerede | İyi |
|---|---|---|
| Windows | Komut İstemi: powercfg /batteryreport yazın, raporu açın, Tam şarj kapasitesini Tasarım kapasitesine bölün. | %80 veya üzeri |
| Mac | Sistem Ayarları → Pil → Pil Sağlığı yanındaki (i). Döngü sayısı: Sistem Bilgileri → Güç. | Normal ve Apple’ın son MacBook’lar için verdiği 1.000 döngünün çok altı |
| Chromebook | Tanılama uygulaması → Pil. | %80 veya üzeri |
| Linux | Terminal: upower -i $(upower -e | grep BAT), capacity satırını okuyun. | %80 veya üzeri |
Yıpranmış bir pil çoğu zaman değiştirilebilir. Doğru olanı sipariş etmek için laptopun pil modelini nasıl bulursunuz yazısına bakın.
Depolama sağlığı: nereye bakmalı
| Laptop | Nerede | İyi |
|---|---|---|
| Windows 11 | Ayarlar → Sistem → Depolama → Gelişmiş depolama ayarları → Diskler ve birimler → Özellikler → Sürücü sağlığı. Veya ücretsiz CrystalDiskInfo uygulaması. | İyi (Good) |
| Mac | Sistem Bilgileri → NVMExpress veya Depolama → S.M.A.R.T. Durumu. | Verified |
| Linux | Diskler uygulaması → SMART Verileri ve Kendi Kendine Testler. | Disk is OK |
Kilitler ve hesaplar: neler temiz olmalı
- Satıcının hesabı kaldırılmış. En iyisi: satıcı laptopu siz yanındayken sıfırlar.
- Bir şirket veya okul tarafından yönetilmiyor. Windows: Ayarlar → Hesaplar → İş veya okul erişimi boş. Mac: Sistem Ayarları → Genel → Aygıt Yönetimi boş. Chromebook: oturum açma ekranında “yöneten” yazmıyor.
- Etkinleştirme Kilidi kapalı (Mac). Sistem Bilgileri → Donanım → Etkinleştirme Kilidi Durumu: Devre Dışı.
- Açılış parolası yok. BIOS veya UEFI ayarları parolasız açılır. Apple çipli Mac’te Seçenekler’den sonra kullanıcı parolası istenmesi normaldir. Bunu kontrol listesine başlamadan önce kontrol edin: yeniden başlatma sayfayı kapatır.
- Seri numarası uyuyor: alt taraftaki, ayarlardaki ve fişteki numara aynı. Lenovo için seri numarasını nerede bulacağınıza bakın.
- Hâlâ güncelleme alıyor (Chromebook). Ayarlar → ChromeOS hakkında → Ek ayrıntılar → Güncelleme programı gelecekte bir tarih gösterir.
- Ödemeden önce, siz yanındayken sıfırlama. Önce raporunuzu kaydedin. Sıfırlamadan sonra kurulumda bir şirket adı veya Uzaktan Yönetim görünmemelidir.
Bir sorun varsa
Bunlar en sık görülen sorunlardır, en olası olandan başlayarak.
Bir tuş yanmıyor
Tekrar, yavaşça ve sıkıca basın. Bazı tuşlar yalnızca Fn basılıyken sinyal gönderir; bazı laptoplardaki medya tuşları gibi. Hiç yanmayan veya yalnızca sert basınca yanan bir tuş onarım ister. Birçok laptopta klavyenin tamamı değiştirilir ve bu pahalıdır. Klavye testi her tuşu yakından gösterir.
İmleç zıplıyor veya tıklamalar kaçıyor
Parmaklarınızı kurulayın ve touchpad’i silin. Takılı mouse varsa çıkarın. Touchpad ayarlarına bakın: dokunarak tıklama veya sağ tıklama kapalı olabilir. İmleç hâlâ zıplıyorsa touchpad arızalı olabilir veya altındaki pil şişiyor olabilir. Şişmiş pil touchpad’i yukarı itebilir: o laptopu almayın. Touchpad testi her hareketi kontrol eder.
Ses yok veya yalnızca bir taraftan geliyor
Sesi açın ve kulaklığı çıkarın. Bağlı bir Bluetooth hoparlör olmadığından emin olun. Sonra sesleri tekrar çalın. Tek sessiz taraf genellikle bozuk bir hoparlördür. Ses testi daha fazla ses içerir.
Kamera veya mikrofon çalışmıyor
Tarayıcınız önce sorar: İzin ver’i seçin. Birçok laptopta kameranın üstünde bir gizlilik kapağı veya kamerayı ya da mikrofonu kapatan bir tuş vardır. Windows’ta Ayarlar → Gizlilik ve güvenlik → Kamera ve Mikrofon bölümüne bakın. Mac’te Sistem Ayarları → Gizlilik ve Güvenlik bölümüne bakın.
Bir port çalışmıyor
Önce elemek için başka bir kablo veya cihaz deneyin. Yalnızca belli bir açıda şarj olan şarj aleti, yıpranmış bir şarj portu demektir; bu yaygın ve pahalı bir arızadır.
Hiç Wi-Fi ağı görünmüyor
Uçak modunun kapalı olduğunu ve kapalı bir Wi-Fi anahtarı veya tuşu olmadığını kontrol edin. Telefonunuzun hotspot’unu deneyin. Hiç ağ bulamayan bir laptopun Wi-Fi kartı arızalı veya eksik olabilir.
Pil sağlığını veya depolama sağlığını bulamıyorum
Kontrol edemedim’i seçin ve satıcıdan size göstermesini isteyin. Pil raporunu veya ayarları göstermek istemeyen satıcı bir uyarı işaretidir.
Sayfayı yanlışlıkla kapattım
Aynı sekmede tekrar açın veya yenileyin. Şimdiye kadarki cevaplarınız bu sekmede tutulur. Baştan başlamak için Baştan başla düğmesine basın.
Bu test nasıl çalışır
Kontrol sizi on dört adımdan tek tek geçirir (yeni laptop için on beş). Çoğu adım, testlerimizden birini daha kısa biçimde kullanır.
- Ekran: ölü piksel testinden renkler, ışık sızması testinden koyu ve gri ekranlar.
- Klavye: klavye testi altyapısı, laptop boyutunda bir klavyeyle.
- Touchpad: touchpad testinin dört adımı: imleç hareketi, tıklama, sağ tıklama ve kaydırma.
- Hoparlörler, mikrofon ve webcam: ses testi, mikrofon testi ve webcam testi.
- Portlar ve Wi-Fi: işaretlediğiniz bir liste ve en fazla 7,5 MB veri kullanan kısa bir internet kontrolü.
- Pil, depolama ve kilitler: bunları laptopun ayarlarında bulma adımları. Ne gördüğünüzü siz not edersiniz.
Tarayıcı ekranı, portları veya hoparlörleri göremez; bu yüzden ne gördüğünüzü veya duyduğunuzu siz söylersiniz. Pilin yıpranmasını, diskin sağlığını veya kilitleri de okuyamaz; bu yüzden rapor bunların laptopun ayarlarından geldiğini belirtir. Tarayıcının ölçebildiği yerde ölçer: mikrofon düzeyi, kameranın görüntüsü ve internet hızı. İnternet hızı bulunduğunuz yerin internetine de bağlıdır.
Her adım atlanabilir ve cevabı değiştirmek için geri dönebilirsiniz. Bir adımı atlamak raporu “Tam test edilmedi” yapar, asla “Başarılı” yapmaz. Işık sızması ve laptop bilgileri isteğe bağlıdır.
Neyi kontrol edemez
- İç kısım: fanlar, bellek ve ana kart.
- Ağır kullanımda hız ve aşırı ısınma.
- Pilin gerçekte ne kadar dayandığı.
- Sıvı dökülmesinden kalan gizli hasar.
- Yıpranmış menteşe gibi sonradan ortaya çıkan arızalar.
Cevaplarınız ve raporunuz bu tarayıcıda kalır. Bunları yüklemeyiz.
Yeni laptop modu
Başlamadan önce Yeni, az önce geldi’yi seçin. Kontrol, kilitler ve hesaplar adımını atlar ve iki adım ekler:
- Özellikler: laptopun ayarlarındaki model, işlemci, bellek ve disk boyutu, siparişinizle karşılaştırılır.
- İlk açılış ve güncellemeler: kurulum ekranlarıyla açıldı, Windows etkin, güncellemeler çalışıyor, Aygıt Yöneticisi uyarı göstermiyor ve üreticinin garantisi satın aldığınız günün civarında başlıyor. Bu kontroller önceki kullanıma dair işaretleri bulmaya yardımcı olur. Bir laptopun hiç kullanılmadığını kanıtlayamazlar.
Yeni bir laptopta yıpranmış pil veya siparişle uymayan bir özellik “daha yakından bak” değil, sorundur. Rapor fiyat tavsiyesi yerine iade süresi tavsiyesi verir ve imza satırları yoktur. Mağazaların ve üreticilerin neyi kabul ettiği için markalara göre ölü piksel politikalarına bakın. Türkiye’de internetten aldığınız ürünlerde (mesafeli satış) cayma hakkınız teslimden itibaren en az 14 gündür. Cayma bildiriminden sonra ürünü de 14 gün içinde geri göndermeniz gerekir. Tarihleri sipariş belgenizden kontrol edin. Ayrıntı için Ticaret Bakanlığı mesafeli sözleşmeler rehberine bakın.
Sık sorulan sorular
İkinci el laptop alırken nelere bakmalıyım?
En çok bozulan ve onarımı en pahalı olan şeylere bakın: ekran (ölü pikseller, lekeler, ışık sızması), klavye, touchpad, hoparlörler, mikrofon ve webcam, her port ve şarj aleti, bir de Wi-Fi. Sonra laptopun ayarlarında pil sağlığına, depolama sağlığına ve kilitlere bakın.
Dış kısmı da kendiniz inceleyin: çatlaklar, gevşek veya sert menteşe, eksik vidalar, kabaran touchpad veya kasa (şişmiş pil) ve sıvı dökülmesi izleri. Kontrol listesi geri kalanında sizi yaklaşık 20-30 dakikada yönlendirir.
Fiyatı değerlendirmek için ikinci el bir laptopun değerine bakın. Dell için Dell laptoplar ne kadar dayanır yazısına bakın.
İkinci el laptopun pil sağlığını nasıl kontrol ederim?
Windows'ta Komut İstemi'ne powercfg /batteryreport yazın, kaydettiği raporu açın ve tam şarj kapasitesini tasarım kapasitesine bölün. Mac'te Sistem Ayarları'nı, sonra Pil'i açın ve Pil Sağlığı yanındaki (i) düğmesine basın. Chromebook'ta Tanılama uygulamasını açın.
%80 veya üzeri iyidir. %80'in altında pil, yeni olduğundan belirgin biçimde az şarj tutar; Apple ve çoğu üretici servis önerir. Pil adımı bunların her birini gösterir.
Yenilenmiş ile ikinci el arasındaki fark nedir, A, B ve C dereceleri ne demek?
İkinci el laptop olduğu gibi satılır. Yenilenmiş laptop ise üretici veya bir satıcı tarafından kontrol edilmiş, temizlenmiş, gerekirse onarılmıştır ve genellikle garantiyle gelir. İnternetten alırsanız 14 günlük cayma hakkı da geçerlidir. Bireysel satışta durum değişir, ama üreticinin kalan garantisi yine de sürebilir.
A, B ve C ya da Mükemmel, İyi ve Orta gibi dereceler bir standart değildir. Her satıcı kendi derecesini belirler ve bunlar çoğunlukla çizikleri ve yıpranmayı anlatır, laptopun ne kadar iyi çalıştığını değil. Bir satıcının İyi'si başkasının Orta'sı olabilir. O satıcının derece sayfasını ve garantisini okuyun, ayrıca laptopu yine de bu kontrol listesiyle kontrol edin.
Apple Certified Refurbished net bir örnektir: Apple gerektiğinde orijinal parça takar ve standart bir yıllık sınırlı garanti verir.
İkinci el bir laptopun çalıntı olup olmadığını nasıl anlarım?
Satıcı hesabından çıkış yapamıyorsa, laptop kilitliyse veya bir şirket ya da okul tarafından yönetiliyorsa, alt taraftaki seri numarası ayarlardakiyle uymuyorsa veya fatura yoksa dikkatli olun. Fatura isteyin ve kalabalık bir yerde buluşun.
Bazı ülkelerde seri numarasıyla aranabilen çalıntı eşya kayıtları vardır. Hangilerinin geçerli olduğunu yerel polisiniz söyleyebilir.
Etkinleştirme Kilidi nedir ve neden önemlidir?
Etkinleştirme Kilidi, bir Mac'i Mac'imi Bul ile sahibinin Apple Hesabı'na bağlar. Hâlâ açıksa Mac sıfırlamadan sonra satıcının parolasını ister ve onu kullanamazsınız. Sistem Bilgileri'nde ödemeden önce Etkinleştirme Kilidi Durumu satırında Devre Dışı yazmalıdır. Eski Intel Mac'lerde (2018 öncesinin çoğu) bu satır görünmez; onlarda Mac'imi Bul kapalı olmalıdır.
"Bir şirket veya okul tarafından yönetiliyor" ne demek?
Laptop bir şirketin veya okulun cihaz yönetimine kayıtlıdır. Sıfırlamadan sonra bile internet üzerinden kilitleyebilir, yazılım yükleyebilir veya laptopun denetimini geri alabilirler. Windows'ta Ayarlar, Hesaplar, İş veya okul erişimi'ne bakın. Mac'te Sistem Ayarları, Genel, Aygıt Yönetimi'ne bakın. Bazı şirket laptopları orada hiçbir şey göstermez ve sıfırlamadan sonra yalnızca şirketin oturum açma ekranını ister; bu yüzden satıcıdan ödemeden önce laptopu siz yanındayken sıfırlamasını isteyin. Kuruluş serbest bırakmadıkça yönetilen bir laptop almayın.
Bu kontrol listesini yeni bir laptopta kullanabilir miyim?
Evet. Kontrolü başlat düğmesine basmadan önce Yeni, az önce geldi'yi seçin. Aynı donanımı sınar, özellikleri siparişinizle karşılaştırır ve laptopun daha önce kullanıldığına dair işaretlere bakar. Önceki sahibiyle ilgili olan kilitler ve hesaplar adımını atlar.
Çabuk yapın: mağazanın iade süresi kısa olabilir. Mesafeli satışta cayma hakkınız teslimden itibaren en az 14 gündür. Mağaza, yasal cayma sürenizi kısaltamaz. Üreticinin garantisi ve piksel politikası da arızaları kapsayabilir. Türkiye'de yasal garanti süresi en az 2 yıldır.
Laptopumu satıyorum. Satmadan önce ne yapmalıyım?
Bu kontrol listesini çalıştırın ve raporu alıcılarla paylaşın: neyi test ettiğinizi ve neyi etmediğinizi gösterir. Sonra dosyalarınızı yedekleyin, hesaplarınızdan çıkış yapın ve laptopu silin.
Windows, Mac ve Chromebook için tüm adımlar sırasıyla bir laptopu satmadan veya vermeden önce yazısında.
Bu kontrolü telefonda yapabilir miyim?
Almak istediğiniz laptopta açın. Telefon laptopun klavyesini, touchpad'ini veya kamerasını test edemez. Neleri yanınıza almanız gerektiğini görmek için adımları önce telefonunuzda okuyabilirsiniz.
Tarayıcı pil sağlığını veya sabit diski kontrol edebilir mi?
Hayır. Tarayıcı yalnızca şarj aletinin takılı olup olmadığını görebilir. Pil yıpranması, disk sağlığı ve kilitler laptopun kendi ayarlarındadır; bu yüzden kontrol listesi Windows, Mac, Chromebook ve Linux'ta nereye bakacağınızı gösterir ve ne gördüğünüzü siz not edersiniz.
Cevaplarım kaydediliyor mu?
Cevaplarınız siz kapatana kadar bu tarayıcı sekmesinde kalır, yani sayfayı yenilemek onları kaybettirmez. Biten raporunuz bu laptopta, bu tarayıcıda kaydedilir. Bunları yüklemeyiz. Yeniden başlatma veya sıfırlama sekmeyi kapatır ve cevaplarınızı kaybettirir, bu yüzden önce raporu kaydedin. Laptopu geri vermeden önce raporun telefonunuzla fotoğrafını çekin, yazdırın veya metin dosyasını kendinize e-postayla gönderin.