Kısa cevap
CPU darboğazı (bottleneck), işlemcinin ekran kartına yetişememesi demektir. Ekran kartı bekler ve FPS düşük kalır. Oyunda CPU (veya tek bir çekirdek) %100’e yakınken GPU çok daha düşükse sorun budur. Arka plandaki uygulamaları kapatın, CPU’yu yoran ayarları düşürün ve FPS sınırı koyun. CPU’yu en son çare olarak yükseltin.
Her bilgisayarda bir darboğaz vardır: bir parça her zaman diğerlerini sınırlar. Yalnızca istediğiniz akıcılığı engelliyorsa önemlidir. Hiçbir şeye zarar vermez.
CPU’nun darboğaz olup olmadığı nasıl anlaşılır
- Oyunu açın ve birkaç dakika oynayın.
- Kullanımı gösteren bir oyun içi panel (overlay) açın: Xbox Game Bar (Windows + G, Performans bölümü) veya NVIDIA ya da AMD paneli. Ya da Ctrl + Shift + Esc ile Görev Yöneticisi’ni açın.
- Oynarken CPU ve GPU kullanımını karşılaştırın.
- Normal: GPU %100'e yakın, CPU daha düşük. Ekran kartı işini yapıyor.
- CPU darboğazı: CPU (veya tek bir çekirdek) %100'e yakın, GPU çok daha düşük.
Kullanım sayıları böyle görünür. Tam dolu çubuk, FPS'inizi belirleyen parçadır.
İkisi de düşük ama oyun yine takılıyor mu? O zaman RAM’e, depolamaya, FPS sınırına, V-Sync’e veya oyunun kendisine bakın. İnterneti elemek için oyun takılması ve lag yazısına bakın.
Birçok oyun yalnızca birkaç çekirdek kullanır. Bu durumda toplam CPU değeri orta görünür, ama tek bir çekirdek sonuna kadar dolmuştur. Görev Yöneticisi’nde her çekirdeği görmek için Performans’ı açın, CPU’yu seçin, grafiğe sağ tıklayın ve Grafiği şuna değiştir, Mantıksal işlemciler’i seçin.
Hızlı bir deneme: FPS sınırını ve V-Sync’i kapatın, sonra çözünürlüğü düşürün. FPS neredeyse hiç artmıyorsa sınır ekran kartı değildir, çoğu zaman CPU’dur.
Ücretsiz çözümler
- Arka plandaki uygulamaları kapatın. Tarayıcılar, oyun başlatıcıları, kayıt programları ve güncellemeler CPU kullanır. Görev Yöneticisi’nde İşlemler sekmesine bakın.
- Windows’u, ekran kartı sürücüsünü ve oyunu güncelleyin. Performans düzeltmeleri sık gelir.
- CPU’yu yoran ayarları düşürün: kalabalık yoğunluğu, görüş mesafesi ve fizik.
- FPS’e sınır koyun. Oyunun çoğunlukla tutabildiği bir değer seçin. Oyunda veya ekran kartı sürücüsünde ayarlanır. Kare süreleri daha düzgün olabilir.
- RAM hızınıza bakın. Intel’e göre bellek profili açık değilse RAM daha yavaş bir standart (JEDEC) hızda çalışır. BIOS’ta (bilgisayarın kendi ayarları) XMP (Intel) ve EXPO (AMD) hızı artırır. Bunlar isteğe bağlı hız aşırtma profilleridir ve kararlılığı etkileyebilir. Anakartınızın bellek yönergelerini izleyin.
- En iyi performans güç modunu kullanın: Ayarlar Sistem Güç ve pil Güç modu En iyi performans
- Sıcaklıklara bakın. Aşırı ısınan CPU kendini yavaşlatır. Tozu temizleyin ve soğutucuyu kontrol edin: fan hızı nasıl değiştirilir yazısına bakın.
Ücretsiz çözümler yetmezse: yükseltmeler
- RAM: tek bellek modülü yerine birbiriyle uyumlu iki bellek modülü (çift kanal). Toplam miktar, oyunlarınızın sistem gereksinimlerinde yazandan az olmasın.
- Anakartınıza uyan daha hızlı bir CPU: anakart üreticisinin CPU destek listesine ve gereken BIOS sürümüne bakın. BIOS’u yalnızca liste gerektiriyorsa güncelleyin.
- Yeni CPU ve anakart: en büyük adımdır ve çoğu zaman yeni RAM da gerekir.
Sık sorulan sorular
Darboğaz hesaplayıcıları doğru mu?
Pek değil. Ortalamalara bakıp tahmin ederler, oyununuzu, ayarlarınızı ve çözünürlüğünüzü bilemezler. Kendi oyunlarınızda CPU ve GPU kullanımını ölçmek çok daha güvenilirdir.
Darboğaza ekran kartı yol açabilir mi?
Evet, yüksek ayarlı çoğu oyunda öyledir ve bu sorun değildir. GPU %100’deyse ve daha fazla FPS istiyorsanız grafik ayarlarını veya çözünürlüğü düşürün. GPU kullanımı nasıl düşürülür yazısına bakın.
Ekran kartımın çalıştığını nasıl kontrol ederim?
Ekran kartı testi (GPU) tarayıcınızın hangi grafik çipini kullandığını gösterir ve kısa bir yük testi yapar. Oyundaki darboğazı ölçemez: bunun için oyun içi paneli kullanın.