Uwaga: To nie jest badanie medyczne

Ta strona wyjaśnia, czym jest daltonizm. Nie powie ci, czy go masz. Widzenie barw dokładnie zbada okulista lub optometrysta. Jeśli widzenie kolorów się zmieni albo jedno oko widzi kolory inaczej niż drugie, umów się na wizytę. Jeśli wzrok zmieni się nagle, w tym samym dniu zgłoś się po pomoc medyczną. Jeśli nagle przestaniesz widzieć jednym okiem lub oboma, zadzwoń od razu pod numer alarmowy 112.

Krótka odpowiedź

Większość daltonistów widzi mnóstwo kolorów, ale myli niektóre z nich, najczęściej czerwienie, zielenie i brązy. Daltonizm czerwono-zielony ma około 1 na 12 mężczyzn i 1 na 200 kobiet pochodzenia północnoeuropejskiego. Zmiana genetyczna jest zwykle przekazywana na chromosomie X, dlatego mężczyźni mają go dużo częściej. Odziedziczonego daltonizmu nie da się wyleczyć. Specjalne okulary pomagają części osób odróżniać kolory, ale nie przywracają normalnego widzenia barw.

Mężczyźni pochodzenia północnoeuropejskiego z daltonizmem czerwono-zielonym
1 na 12
Kobiety pochodzenia północnoeuropejskiego z daltonizmem czerwono-zielonym
1 na 200
Daltonizm niebiesko-żółty występuje rzadziej niż u 1 osoby na 10 000
1 na 10 000
Osoby z achromatopsją, która znacznie ogranicza lub całkowicie uniemożliwia widzenie barw
1 na 30 000

Daltonizm czerwono-zielony jest rzadszy w wielu innych grupach. W przeglądzie badań dotyczył około 8% mężczyzn z Europy i od 4% do 6,5% mężczyzn z Chin i Japonii (Birch, 2012).

Krok 1: sprawdź, jak widzisz kolory

Przetestuj teraz

Test na daltonizm

Na podstawie odpowiedzi test wskazuje, czy widzisz kolory w typowy sposób, czy możesz mieć trudność z ich rozróżnianiem. To wstępne sprawdzenie, a nie diagnoza.

Otwórz test na daltonizm

Co widzą daltoniści

Daltonizm wynika z działania czopków w oku. Większość ludzi ma trzy rodzaje czopków: dla światła czerwonego, zielonego i niebieskiego. Gdy jeden rodzaj działa inaczej albo go brakuje, niektóre kolory wyglądają podobnie.

Dwie plansze z kropkami obok siebie. Po lewej różowe kropki tworzą cyfrę 8 wśród szarych kropek. Po prawej ta sama plansza jako symulacja deuteranopii: wszystkie kropki są szare i nie widać żadnej cyfry.

Po lewej: plansza czerwono-zielona z naszego testu na daltonizm. Po prawej: ta sama plansza w komputerowej symulacji deuteranopii (zielone czopki nie działają). Ósemka znika.

Paski poniżej pokazują osiem kolorów i to, jak wyglądają w symulacji każdego typu, w którym jeden rodzaj czopków nie działa.

Te same kolory, symulowane dla każdego typu

Typowe widzenie kolorów

  • Czerwony
  • Pomarańczowy
  • Żółty
  • Zielony
  • Niebieski
  • Fioletowy
  • Różowy
  • Brązowy

Czerwone czopki nie działają (protanopia)

  • Czerwony
  • Pomarańczowy
  • Żółty
  • Zielony
  • Niebieski
  • Fioletowy
  • Różowy
  • Brązowy

Zielone czopki nie działają (deuteranopia)

  • Czerwony
  • Pomarańczowy
  • Żółty
  • Zielony
  • Niebieski
  • Fioletowy
  • Różowy
  • Brązowy

Niebieskie czopki nie działają (tritanopia)

  • Czerwony
  • Pomarańczowy
  • Żółty
  • Zielony
  • Niebieski
  • Fioletowy
  • Różowy
  • Brązowy
Od lewej: czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, fioletowy, różowy, brązowy. Symulacja modelem Machado i in. (2009) dla jednego rodzaju czopków, który nie działa (Brettel i in. 1997 dla czopków niebieskich). Większość osób z daltonizmem czerwono-zielonym ma łagodniejszą postać i widzi kolory pośrednie między tymi w górnym rzędzie a tymi w rzędzie odpowiadającym ich rodzajowi daltonizmu. Kolory zmienia też twój ekran.

Żeby zobaczyć w ten sposób własne zdjęcie, wykres lub slajd, otwórz go w naszym symulatorze daltonizmu.

National Eye Institute opisuje, które kolory trudno odróżnić przy każdym rodzaju daltonizmu:

Typ Co się dzieje Kolory, które wyglądają podobnie
Deuteranomalia Zielone czopki działają inaczej. Najczęstszy typ. Niektóre zielenie wyglądają na bardziej czerwone.
Protanomalia Czerwone czopki działają inaczej. Niektóre czerwienie wyglądają na bardziej zielone i mniej jasne.
Protanopia i deuteranopia Czerwone lub zielone czopki nie działają. Czerwony i zielony wyglądają podobnie.
Tritanomalia Niebieskie czopki działają inaczej. Rzadka. Niebieski i zielony, żółty i czerwony.
Tritanopia Niebieskie czopki nie działają. Rzadka. Niebieski i zielony, fioletowy i czerwony, żółty i różowy. Kolory wyglądają też na mniej jasne.
Całkowity brak widzenia barw Bardzo rzadki. Brak kolorów albo prawie brak. Zależnie od typu także kłopoty z ostrym widzeniem i większa wrażliwość na światło.

Kto go ma i czy kobiety mogą być daltonistkami?

Tak, kobiety też mogą mieć daltonizm, ale dużo rzadziej. Geny czopków czerwonych i zielonych leżą na chromosomie X. Mężczyźni mają jeden chromosom X, więc wystarczy jedna zmieniona kopia. Kobiety mają dwa, więc zmiana musi być na obu (MedlinePlus Genetics).

  1. Matka ma zmianę genetyczną na jednym X. Zwykle widzi kolory normalnie.
  2. Ojciec ma typowe widzenie kolorów.
  3. Każda córka dostaje po jednym X od każdego z rodziców. W połowie przypadków jest nosicielką, tak jak jej matka.
  4. Każdy syn dostaje X od matki. Ma 50% szans (1 na 2), że będzie daltonistą.

Tak zwykle dziedziczy się daltonizm czerwono-zielony. Pomarańczowy X zawiera zmianę genetyczną.

  • Ojciec z daltonizmem czerwono-zielonym przekazuje zmieniony X każdej córce. Jej widzenie kolorów zależy też od X, który dostaje od matki. Nie może przekazać go synom, bo oni dostają od niego chromosom Y (MedlinePlus).
  • Córka ma daltonizm, gdy dostanie zmianę od obojga rodziców: zwykle od ojca z daltonizmem i matki, która jest nosicielką.
  • Odziedziczony daltonizm niebiesko-żółty wynika z genu na chromosomie 7, a nie na X, więc dotyczy mężczyzn i kobiet tak samo (MedlinePlus Genetics).

Gdy widzenie kolorów zmienia się z czasem

Daltonizm wrodzony zwykle się nie zmienia. Widzenie kolorów może jednak zmienić się później, z powodu:

  • chorób oczu, takich jak jaskra, zwyrodnienie plamki żółtej i zaćma
  • innych chorób, na przykład cukrzycy, stwardnienia rozsianego lub choroby Alzheimera
  • niektórych leków, takich jak hydroksychlorochina (Plaquenil)
  • starzenia się

Źródła: National Eye Institute, NHS, American Academy of Ophthalmology.

Czy okulary dla daltonistów działają?

Okulary takie jak EnChroma mają filtry, które blokują wąskie pasma światła, na które reagują zarówno czopki czerwone, jak i zielone. Dzięki temu niektóre kolory mogą bardziej się od siebie odróżniać.

Co mogą

Niektórzy

American Academy of Ophthalmology pisze, że mogą pomóc osobom z łagodniejszym daltonizmem czerwono-zielonym zobaczyć większy kontrast między kolorami. W jednym małym badaniu po dwóch tygodniach noszenia zmierzona reakcja na kontrast kolorów była silniejsza, nawet bez okularów (Werner i in., 2020).

Czego nie mogą

Wszyscy

Nie przywracają normalnego widzenia kolorów i nie pokazują nowych barw. W badaniu z 2018 roku nie poprawiły wyników testów widzenia kolorów (Gómez-Robledo i in., 2018). Nie pomagają osobom bez czopków czerwonych lub zielonych i mogą utrudniać widzenie w nocy.

Sama firma EnChroma pisze, że jej okulary są dla osób z łagodniejszym daltonizmem czerwono-zielonym. Według firmy taką postać ma 4 na 5 osób z tym rodzajem daltonizmu. Pisze też, że osoby z protanopią, deuteranopią albo daltonizmem niebiesko-żółtym nie zobaczą efektów.

Cena: dla USA Cleveland Clinic podaje około 100 do 400 USD (ok. 370 do 1500 zł) lub więcej. W listopadzie 2026 roku okulary EnChroma dla dorosłych kosztowały tam około 150 do 400 USD (ok. 550 do 1500 zł), a okulary z korekcją do około 600 USD (ok. 2200 zł). Przeliczenie jest przybliżone, a w Polsce ceny mogą być inne. Nie sprzedajemy ani nie polecamy żadnych okularów. Zanim kupisz, porozmawiaj z okulistą.

Jak żyć z daltonizmem

  • Telefony i komputery mają filtry, które zmieniają kolory na ekranie, żeby łatwiej było je odróżnić. Na iPhonie otwórz Ustawienia Dostępność Ekran i wielkość tekstu Filtry kolorów. Test na daltonizm podaje, gdzie znaleźć te filtry na Androidzie, w Windows i na Macu.
  • W niektórych zawodach sprawdza się widzenie kolorów, na przykład u pilotów i maszynistów (NHS). U pilotów trudności z rozróżnianiem barw mogą oznaczać ograniczenie uprawnień, na przykład do lotów za dnia. Zapytaj pracodawcę, jakiego testu używa.
  • Powiedz nauczycielom, jeśli twoje dziecko ma daltonizm. Karty pracy i wykresy oznaczone kolorami mogą być dla niego trudne do odczytania.

Badanie widzenia kolorów

Okulista lub optometrysta może zbadać twoje widzenie kolorów, często w kilka minut. Najczęstszy jest test Ishihary: liczby ukryte wśród kolorowych kropek na drukowanych planszach (AAO). W niektórych testach trzeba ułożyć kolorowe krążki w kolejności barw. Poproś o badanie widzenia kolorów, bo nie zawsze wykonuje się je podczas zwykłego badania wzroku.

Nasz test na daltonizm używa własnych plansz z liczbami na twoim ekranie. To przydatne pierwsze sprawdzenie, ale ekrany i światło w pokoju zmieniają kolory, więc nie zastąpi badania u okulisty lub optometrysty.

Najczęstsze pytania

Czy daltonizm można wyleczyć?

Wrodzonego nie. Terapia genowa przywróciła pełne widzenie kolorów małpom sajmiri z daltonizmem w badaniu z 2009 roku (Mancuso i in.), ale nie sprawdzono jej u ludzi z daltonizmem czerwono-zielonym. Jeśli zmianę wywołała choroba lub lek, może pomóc leczenie przyczyny: zapytaj okulistę.

Czy daltonizm to niepełnosprawność?

W Polsce sam daltonizm nie oznacza automatycznie orzeczenia o niepełnosprawności. Przy wydawaniu orzeczenia ocenia się między innymi, jak stan zdrowia wpływa na codzienne funkcjonowanie. Przepisy różnią się w zależności od kraju. Jeśli chcesz sprawdzić swoją sytuację, zapytaj w miejscowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności.

Czy daltoniści widzą świat czarno-biały?

Prawie nigdy. Większość widzi wiele kolorów i myli tylko niektóre. Achromatopsja, która dotyczy około 1 na 30 000 osób, znacznie ogranicza lub całkowicie uniemożliwia widzenie barw. Niektóre osoby z nią widzą jeszcze odrobinę koloru.

Jaki procent mężczyzn ma daltonizm?

Około 8% mężczyzn pochodzenia północnoeuropejskiego, czyli 1 na 12, ma daltonizm czerwono-zielony. W wielu innych grupach odsetek jest niższy. Wśród mężczyzn z Chin i Japonii wynosi od 4% do 6,5%.