Uyarı: Bu bir tıbbi test değildir

Bu sayfa renk körlüğünü anlatır. Sizde olup olmadığını söyleyemez. Renk görmenizi doğru şekilde bir göz doktoru test edebilir. Renk görmeniz değişirse ya da bir gözünüz renkleri diğerinden farklı görüyorsa randevu alın. Görmeniz aniden değişirse aynı gün tıbbi yardım alın. Bir gözünüzde ya da iki gözünüzde birden aniden görme kaybı olursa hemen 112’yi arayın.

Kısa cevap

Renk körü olanların çoğu birçok rengi görür, ama bazılarını karıştırır; en sık kırmızıyı, yeşili ve kahverengiyi. Kuzey Avrupa kökenli erkeklerin yaklaşık 12’de 1’inde, kadınların 200’de 1’inde kırmızı-yeşil renk körlüğü vardır. Genelde X kromozomu yoluyla geçer; erkeklerde çok daha sık görülmesinin nedeni budur. Kalıtsal türün tedavisi yoktur; özel gözlükler bazı kişilerin renkleri ayırt etmesine yardım eder, ama normal renk görmeyi geri getirmez.

Kırmızı-yeşil renk körlüğü olan Kuzey Avrupa kökenli erkekler
12 kişide 1
Kırmızı-yeşil renk körlüğü olan Kuzey Avrupa kökenli kadınlar
200 kişide 1
Mavi-sarı renk körlüğü bundan daha az kişiyi etkiler
10.000 kişide 1
Renk görmenin çoğunu ya da tamamını alan akromatopsi görülen kişiler
30.000 kişide 1

Kırmızı-yeşil renk körlüğü birçok başka grupta daha seyrektir. Bir araştırma derlemesinde Avrupalı erkeklerin yaklaşık %8’ini, Çinli ve Japon erkeklerin %4 ila %6,5’ini etkiliyordu (Birch, 2012).

1. adım: renkleri nasıl gördüğünüzü kontrol edin

Hemen deneyin

Renk körlüğü testi

Sonucunuz, ekrandaki renk plakalarına verdiğiniz yanıtların tipik renk görmeye mi yoksa bir renk farkına mı uyduğunu gösterir. Bu ilk bir kontroldür, tanı değildir.

Renk körlüğü testini aç

Renk körleri ne görür

Renk körlüğü gözdeki koni hücrelerinden kaynaklanır. Çoğu insanda kırmızı, yeşil ve mavi ışık için üç tür koni vardır. Bir tür farklı çalıştığında ya da eksik olduğunda bazı renkler birbirine benzer görünür.

Yan yana iki nokta plakası. Solda pembe noktalar gri noktaların arasında 8 rakamını oluşturuyor. Sağda aynı plaka bir deuteranopi simülasyonu olarak: tüm noktalar gri görünüyor ve rakam görülmüyor.

Solda: renk körlüğü testimizden bir kırmızı-yeşil plaka. Sağda: aynı plaka deuteranopinin (yeşil koniler çalışmıyor) bilgisayar simülasyonunda. 8 kayboluyor.

Aşağıdaki şeritler sekiz rengi ve bir tür koninin çalışmadığı her tipin simülasyonunda nasıl göründüklerini gösterir.

Aynı renkler, her tür için simüle edilmiş

Tipik renk görme

  • Kırmızı
  • Turuncu
  • Sarı
  • Yeşil
  • Mavi
  • Mor
  • Pembe
  • Kahverengi

Kırmızı koniler çalışmıyor (protanopi)

  • Kırmızı
  • Turuncu
  • Sarı
  • Yeşil
  • Mavi
  • Mor
  • Pembe
  • Kahverengi

Yeşil koniler çalışmıyor (deuteranopi)

  • Kırmızı
  • Turuncu
  • Sarı
  • Yeşil
  • Mavi
  • Mor
  • Pembe
  • Kahverengi

Mavi koniler çalışmıyor (tritanopi)

  • Kırmızı
  • Turuncu
  • Sarı
  • Yeşil
  • Mavi
  • Mor
  • Pembe
  • Kahverengi
Soldan: kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, mor, pembe, kahverengi. Bir koni türünün çalışmadığı durum için Machado ve ark. (2009) modeliyle simüle edildi (mavi koniler için Brettel ve ark. 1997). Kırmızı-yeşil renk körlüğü olanların çoğu daha hafif bir türdedir ve üst sıra ile kendi sıralarının arasında bir şey görür. Ekranınız da renkleri değiştirir.

Kendi fotoğrafınızı, grafiğinizi veya sunumunuzu bu şekilde görmek için renk körlüğü simülatörümüzde açın.

Ulusal Göz Enstitüsü (National Eye Institute) her türün neyi karıştırdığını şöyle anlatıyor:

Tür Ne olur Birbirine benzeyen renkler
Deuteranomali Yeşil koniler farklı çalışır. En yaygın türdür. Bazı yeşiller daha kırmızı görünür.
Protanomali Kırmızı koniler farklı çalışır. Bazı kırmızılar daha yeşil ve daha az parlak görünür.
Protanopi ve deuteranopi Kırmızı ya da yeşil koniler çalışmaz. Kırmızı ve yeşil birbirine benzer.
Tritanomali Mavi koniler farklı çalışır. Nadirdir. Mavi ile yeşil, sarı ile kırmızı.
Tritanopi Mavi koniler çalışmaz. Nadirdir. Mavi ile yeşil, mor ile kırmızı, sarı ile pembe. Renkler ayrıca daha az parlak görünür.
Tam renk körlüğü Çok nadirdir. Hiç renk ya da neredeyse hiç renk yok. Türe göre net görmekte zorluk ve ışığa daha fazla duyarlılık da olur.

Kimlerde görülür, kadınlar renk körü olabilir mi?

Evet, kadınlar da renk körü olabilir, ama çok daha seyrektir. Kırmızı ve yeşil koniler için genler X kromozomu üzerindedir. Erkeklerde bir X kromozomu vardır, bu yüzden değişmiş tek bir kopya yeter. Kadınlarda iki tane vardır, bu yüzden değişimin ikisinde de olması gerekir (MedlinePlus Genetics).

  1. Anne değişimi bir X üzerinde taşır. Genelde renkleri normal görür.
  2. Babanın renk görmesi tipiktir.
  3. Her kız çocuk her ebeveynden bir X alır. Annesi gibi taşıyıcı olma olasılığı 2'de 1'dir.
  4. Her erkek çocuk X'ini annesinden alır. Her erkek çocuğun renk körü olma şansı 2'de 1'dir.

Kırmızı-yeşil renk körlüğü genelde nasıl geçer. Turuncu X değişimi taşır.

  • Kırmızı-yeşil renk körü bir baba değişmiş X’i her kızına geçirir. Kızın renk görmesi annesinden aldığı X’e de bağlıdır. Oğullarına geçiremez, çünkü onlar babanın Y kromozomunu alır (MedlinePlus).
  • Bir kız çocuk değişimi iki ebeveynden de aldığında renk körü olur: genelde renk körü bir baba ve bunu taşıyan bir anne.
  • Kalıtsal mavi-sarı renk körlüğü X’te değil, 7. kromozomdaki bir gendendir, bu yüzden erkekleri ve kadınları aynı şekilde etkiler (MedlinePlus Genetics).

Renk görme sonradan değiştiğinde

Doğuştan gelen renk körlüğü genelde aynı kalır. Renk görme sonradan da değişebilir. Nedenleri:

  • glokom, makula dejenerasyonu ve katarakt gibi göz hastalıkları
  • diyabet, multipl skleroz ya da Alzheimer hastalığı gibi başka durumlar
  • hidroksiklorokin (Plaquenil) gibi bazı ilaçlar
  • yaşlanma

Kaynaklar: National Eye Institute, NHS, American Academy of Ophthalmology.

Renk körlüğü gözlükleri işe yarar mı?

EnChroma gibi gözlükler, kırmızı ve yeşile duyarlı konilerin ikisini de uyaran bazı dalga boylarını filtreler. Bu, bazı renklerin birbirinden daha çok ayrışmasını sağlayabilir.

Yapabilecekleri

Bazı kişilerde

Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO), daha hafif kırmızı-yeşil renk körlüğü olanların renkler arasında daha fazla kontrast görmesine yardım edebileceklerini söylüyor. Küçük bir çalışmada, iki hafta takıldıktan sonra kişilerin renk kontrastına ölçülen tepkisi gözlük çıkarılmış olsa bile daha güçlüydü (Werner ve ark., 2020).

Yapamayacakları

Herkes için

Normal renk görmeyi geri getirmezler, yeni renkler göstermezler. 2018’deki bir çalışmada renk görme testlerindeki puanları artırmadılar (Gómez-Robledo ve ark., 2018). Kırmızı ya da yeşil konisi olmayanlara yardım etmezler ve geceleri görmeyi zorlaştırabilirler.

EnChroma’nın kendisi, gözlüklerinin daha hafif kırmızı-yeşil renk körlüğü olanlar için olduğunu söylüyor ve bunun vakaların 5’te 4’ü olduğunu tahmin ediyor. Protanopi, deuteranopi ya da mavi-sarı renk körlüğü olanların sonuç görmeyeceğini belirtiyor.

Fiyat: Cleveland Clinic bunları yaklaşık 100 ila 400 ABD doları ve üzeri olarak veriyor. Kasım 2026’da EnChroma’nın yetişkin gözlükleri yaklaşık 150 ila 400 ABD doları, reçeteli gözlükler yaklaşık 600 ABD dolarına kadar. Hiçbir gözlük satmıyor ya da önermiyoruz. Almadan önce bir göz doktoruyla konuşun.

Renk körlüğüyle yaşamak

  • Telefonlar ve bilgisayarlar, karıştırdığınız renkleri kaydıran renk filtrelerine sahiptir. iPhone’da Ayarlar Erişilebilirlik Ekran ve Metin Puntosu Renk Filtreleri yolunu açın. Renk körlüğü testi sayfası bunların Android, Windows ve Mac’te nerede olduğunu listeler.
  • Bazı meslekler renk görmeyi test eder, pilot ve makinist gibi (NHS). Kurallar ülkeye ve mesleğe göre değişir. İşverene hangi testi kullandığını sorun.
  • Çocuğunuz renk körüyse öğretmenlere söyleyin. Renk kodlu çalışma kâğıtlarını ve grafikleri okumak zor olabilir.

Test yaptırma

Bir göz doktoru renk görmenizi çoğu zaman birkaç dakikada test edebilir. En yaygın test Ishihara testidir: kitapta basılı nokta plakalarının içine gizlenmiş sayılar (AAO). Bazı testlerde renkli kapakları sıraya dizmeniz istenir. Renk görme testi isteyin, çünkü rutin bir göz muayenesinin her zaman parçası değildir: Birleşik Krallık’ta NHS göz testine dâhil değildir.

Renk körlüğü testimiz ekranınızda kendi sayı plakalarını kullanır. Faydalı bir ilk kontroldür, ama ekranlar ve oda ışığı renkleri değiştirir, bu yüzden göz doktorunun yaptığı testin yerini tutamaz.

Sık sorulan sorular

Renk körlüğü tedavi edilebilir mi?

Doğuştan gelen türü tedavi edilemez. 2009’daki bir çalışmada gen tedavisi renk körü sincap maymunlarına tam renk görme kazandırdı (Mancuso ve ark.), ama kırmızı-yeşil renk körlüğü olan insanlarda denenmedi. Değişikliğe bir hastalık ya da ilaç yol açtıysa nedeni tedavi etmek yardımcı olabilir: bir göz doktoruna sorun.

Renk körlüğü engellilik sayılır mı?

Kurallar ülkeye göre değişir; bu yüzden yaşadığınız yerdeki kurallara bakın ve bir doktora ya da ilgili kuruma danışın. Örneğin Büyük Britanya’da hükümet rehberi, başka etkisi olmayan “kırmızıyla yeşili ayırt edememe”yi, Eşitlik Yasası kapsamında genelde sayılmayacak bir örnek olarak veriyor. Günlük yaşama etkisi küçük olmaktan fazlaysa ve en az 12 ay sürüyorsa yine de sayılabilir.

Renk körleri siyah beyaz mı görür?

Neredeyse hiç. Çoğu birçok renk görür ve yalnızca bazılarını karıştırır. Yaklaşık 30.000 kişiden 1’ini etkileyen akromatopsi, renk görmenin çoğunu ya da tamamını alır. Bunu yaşayan bazı kişiler yine de biraz renk görür.

Erkeklerin yüzde kaçı renk körü?

Kuzey Avrupa kökenli erkeklerin yaklaşık %8’inde, yani 12’de 1’inde kırmızı-yeşil renk körlüğü vardır. Birçok başka grupta daha düşüktür; örneğin Çinli ve Japon erkeklerde %4 ila %6,5.